میثاق با موعود

کُفر چیست؟

بسم الله الرحمن الرحیم

در مطالب قبلی گفته شد که خداوند معرفت خود را به بندگان می‌شناساند، و وقتی راه هدایت مشخص شده بنده با پذیرش یا رد آن، مومن یا کافر می‌شود. حال باید دانست کفر و حقیقت کفر چیست؟

مَعْنَى اَلْكُفْرِ كُلُّ مَعْصِيَةٍ عُصِيَ اَللَّهُ بِهَا بِجِهَةِ اَلْجَحْدِ وَ اَلْإِنْكَارِ وَ اَلاِسْتِخْفَافِ وَ اَلتَّهَاوُنِ فِي كُلِّ مَا دَقَّ وَ جَلَّ منظور از کفر هر معصیتی است که از روی جهد و انکار و سبک شمردن و خوار انگاشتن در هر مورد کوچک یا بزرگی انجام شود. (تحف‌العقول/330)

همانطور که از حدیث شریف برمیآید اطاعت نکردن امر پروردگار، به تنهایی موجب کفر نمی‌شود. بلکه اگر روح این کار تسلیم نشدن و انکار ربوبیت خدا باشد سبب کفر می‌شود. همانطور که در دعای ابوحمزه ثمالی می‌خوانیم:

إِلَهِی لَمْ أَعْصِکَ حِینَ عَصَیْتُکَ وَ أَنَا بِرُبُوبِیَّتِکَ جَاحِدٌ وَ لا بِأَمْرِکَ مُسْتَخِفٌّ… وَ لا لِوَعِیدِکَ مُتَهَاوِنٌ لَکِنْ خَطِیئَةٌ عَرَضَتْ وَ سَوَّلَتْ لِی نَفْسِی وَ غَلَبَنِی هَوَایَ… خدایا، تو را نافرمانی نکردم در حالی که منکر ربوبیت تو بوده و یا فرمان تو را سبک شمرده باشم… و یا تهدید تو را چیزی حساب نکرده باشم. ولی یک خطایی پیش آمد و نفسم آن را برایم زیبا جلوه داد و هوای نفس بر من غلبه نمود…

همانطور که از متن دعا معلوم است انجام معصیت، بدون انکار ربوبیت خدا و سبک شمردن امر الهی منجر به کفر نمی‌شود. و چنین کسی (فاسق) است نه کافر.

مساله مهم این است که تردید و شک به خود راه دادن موجب کفر میشود: لا تَرتابُوا فَتَشُكُّوا، و لا تَشُكُّوا فَتَكفرُوا تردید(در پذیرفتن حق) به خود راه ندهید تا به شک بیفتید، و شک نکنید تا کافر شوید. (اصول کافی کتاب فضل علم، باب استعمال علم ح6)

هرچند خود شک در معرفت اختیاری نیست ولی مقدمت اختیاری آن منجر به کفر می‌شود. در مطالب بعد به شرح شک خواهیم پرداخت.

مطلب اصلی در کوثربلاگ ارسال شده است.

معرفت خدا چیست؟

معرفتِ خدا، ایمان و تسلیم به خدا
گفته شد که هدف از خلقت (عبادت خداوند) و عبادت همان (معرفت به خدا)ست.حال لازم است ویژگی این نوع معرفت را بدانیم. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند:
«اَفضَلَکُم ایماناً، اَفضَلَکُم مَعرِفَتةً» بهترین شما در ایمان، بهترین شما در معرفت است. (بحار ج 3، ح14)
و در تعریف ایمان گفته شده است:
«الْإِيمَانُ مَعْرِفَةٌ بِالْقَلْبِ، وَإِقْرَارٌ بِاللِّسَانِ، وعَمَلٌ بِالْأَرْكَانِ»ایمان عبارت است معرفت قلبی و اعتراف زبانی عمل به جوارح. (نهج‌البلاغه فیض‌الاسلام، حکمت218)
در این تعریف سه نکته مهم برای ایمان قرار داده شده است. خداوند در قرآن فرموده است: «إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ» دین نزد خدا، فقط اسلام است. (آل عمران/19) و در تفسیر این آیه آمده است: « الَّذی فیهِ الایمانُ» آن اسلامی که در آن ایمان هست. (تفسیر برهان ج1 ص274)
و از سوره حجرات آیه 14 نیز کاملا مشخص است که ایمان با اسلام فرق دارد. آن ویژگی که دلیل این تفاوت است در (اقرار و عمل) به معرفتی است که حاصل شده. «ایمان عبارت است از اقرار همراه با عمل، و اسلام اقرار بدون عمل است.» (اصول کافی، کتاب ایمان کفر، ح2)
در نتیجه معرفت خدا در حقیقت این است که وقتی خدا معرفت خود را به ما ارزانی داشت به خود شک راه ندهیم و قبول کنیم و این تسلیم قبول معرفت، که همان ایمان است، با اقرار زبانی و عملی همراه باشد. چرا که انکار این معرفت همان کفر است. «إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً» ما انسان را به راه راست هدایت کردیم، چه سپاسگذار باشد چه ناسپاس. (انسان/3) امام صادق علیه السلام در توضیح این آیه فرموده‌اند:
«اِمّا آخِذٌ فَهُوَ شاکرٌ، َ اِمّا تارکٌ فَهُوَ کافِرُ» یا راه هدایت را برمی‌گزیند و در این صورت شاکر است یا آن را وا می‌گذارد که کافر می‌شود. (اصول کافی، کتاب ایمان کفر، باب کفر، ح4)

مطلب اصلی در کوثربلاگ ارسال شده است.

چرا آفریده شدیم؟!

بسم الله الرحمن الرحیم

شاید برای همه سوال شده باشد که خداوند چرا ما را خلق کرد؟ خوشبختانه خداوند جواب این سوال را در قرآن داده است:

«ما خَلَقتُ الجِنَّ و الإنسَ إلّا لِیَعبُدُونَ» (ذاریات/56)

من نیافریدم جنّ و انس را مگر برای اینکه مرا بندگی و عبادت کنند.

هدف از خلقت، عبادت و بندگی خداست. اما سوالی که پیش می‌آید این است که این عبادت چگونه است؟ ویژگی‌های آن چیست؟ امام رضا علیه السلام در حدیثی شریف اصل و اساس عبادت خداوند متعال را بیان فرموده‌اند:

«اَوَّلَ عِبادَةِ اللهِ مَعرِفَتُه» اساس و پایه بندگی خداوند شناخت اوست» (توحید صدوق، باب التوحید و نفی التشبیه، ح2)

این سخن شریف نشان می‌دهد که برای عبادت خداوند باید نسبت به او معرفت (شناخت) داشته باشیم. اما چگونه؟ آیا اثبات وجود خداوند همان معرفت است؟ آیا اعتراف به برتری خداوند کافی است؟ آیا منظور شناخت ذات خداست؟

در مطالب بعدی منظور از معرفت خداوند را بررسی خواهیم کرد، ان شاءالله.

یا علی مددی

مطلب اصلی در کوثربلاگ ارسال شده است.